Over de heiligenkalender
Heiligenkalenders geven aan welke heilige op die dag gevierd wordt. Doorgaans komt dit overeen met de sterfdag van de heilige. De dag waarop men een heilige viert kan plaatselijk wisselen afhankelijk van de gemeeschap waar een heilige aan verebonden is. Er is een algemeen universele kalender voor de hele kerk, en uitzonderingen voor dagen/heiligen die gebonden zijn aan een specifieke groep. Zo heeft Nederland haar eigen uitzonderingen, de bisdommen, congregaties etc.
WAT IS EEN HEILIGENKALENDER?
De oorsprong van de heiligenkalender is te vinden in de oude christelijke traditie. De eerste christenen herdachten elk jaar hun martelaren op de dag van hun dood en nog steeds vieren we doorgaans een heilige op zijn sterfdag: Dies Natalis – oftewel geboortedag – genoemd. Het heet zo omdat voor een heilige het sterven de “geboorte naar de hemel” is. Naarmate het aantal erkende heiligen toenam konden aan elke dag meerdere heiligen gekoppeld worden wiens feestdag gevierd kan worden.
De aldus gecreëerde kalender, gecombineerd met de belangrijkste kerkelijke feestdagen, zowel vaste (zoals Kerstmis) als mobiele (zoals Pasen), bood ondersteuning en structuur aan de liturgie.
In de liturgie zijn de dagen “geordend” volgens verschillende niveaus van belangrijkheid. In de katholieke kerk zijn er hoogfeesten, feesten, verplichte gedachtenissen en vrije gedachtenissen. Deze kalender probeert zoveel mogelijk mee te gaan met de Nederlandse liturgische kalender maar wil dit niet vervangen. Hiervoor moet men het Het Directorium voor de Nederlandse Kerkprovincie raadplegen.
De heilige van de dag
FEESTEN EN GEDENKDAGEN
365 dagen lang een heilige, een feest of gedenkdag voor inspiratie, verdieping en verbondenheid.
Over het algemeen bevat elke dag één heilige (of één bepaald collectief); echter op sommige dagen is ervoor gekozen om er twee te vermelden. Christusfeesten (uitgezonderd de zondagen) en Mariafeesten zijn daarentegen waar mogelijk vrij gehouden, zoals ook de Goede Week.
Er is een heel subtiel maar duidelijk verschil gemaakt voor hoogfeesten, feesten en gedachtenissen. Om zo de leesbaarheid te bevorderen en tegelijkertijd de elegantie en het design van de kalender te behouden.
De kunstwerken
TOEWIJDINGEN PER MAAND
Elke maand is opgeluisterd door een prachtig kunstwerk. Volgens de traditie zijn niet alleen de dagen maar ook de maanden vaak gewijd aan een bijzonder onderwerp van devotie. Zo zijn de maanden mei en oktober altijd Maria-gerelateerd, terwijl maart aan de heilige Jozef gewijd is. Andere toewijdingen kunnen wisselen afhankelijk van de lokale tradities. De kunstwerken zijn gekozen in relatie tot het maandelijkse thema.
DE KUNSTENAARS IN DE KALENDER 2026
De heiligenkalender wordt begeleid door kunstwerken van vooraanstaande Europese meesters uit de late middeleeuwen, renaissance en barok. In de kalender zijn onder meer werken opgenomen van Rembrandt van Rijn, Raphael (Raffaello Sanzio), Quentin Matsys, Agnolo Bronzino, Lorenzo Lotto en Guido Reni.
Deze kunstenaars speelden een belangrijke rol in de verbeelding van heiligen, bijbelse scènes en christelijke devotie. Hun werken sluiten aan bij de maandelijkse toewijdingen en dragen bij aan de contemplatieve en liturgische context van de heiligenkalender.